Posts

Showing posts from October, 2015

पुन्हा रेषेवरची अक्षरे!

'रेषेवरची अक्षरे' या दिवाळीत पुन्हा येतो आहे!२०१२ मधे 'रेषेवरची अक्षरे'चा शेवटचा अंक काढला तेव्हा ब्लॉगवरचं चांगलं लिखाण आटत चाललंय याचं दुःख तर होतंच. पण तो अंक करताना होणारी ई-पत्रांची देवाणघेवाण, चर्चा, वादविवाद, गॉसिप्स आणि भंकस, उलगडत जाणारे नवनवीन ब्लॉग्स... हे सारं संपणार याची खंतही होती.
मधल्या काळात आम्ही ब्लॉग सोडून थोडे थोडे बाहेरख्याली झालो. फोरम्सवर डोकावलो. फेसबुकावर उंडारलो. पोटापाण्यात रमलो. लिहिण्यावाचण्याशी अपराधीपणाचे, मैतरकीचे आणि घरपरतीचे खेळ आलटून पालटून खेळलो. 'रेरे'च्या अंकाबद्दल लोकांनी विचारणा केल्यावर थोडे गडबडलो, शरमलो आणि सुखावलो. दरम्यानच्या काळात काही ताजे लेखक आले, काही जुन्या लेखकांच्या शब्दांना परत धार चढली, बऱ्याच गोष्टींचे संदर्भ बदलले आणि नव्या अर्थाचे शब्दही उगवले. आमची उत्सुकता नव्याने जागी झाली. गेल्या तीन वर्षात मराठी ब्लॉग विश्वात नक्की काय काय झालं याचे हिशेब मांडायला आम्ही चित्रगुप्ताच्या तत्परतेनं पुन्हा सज्ज झालो.
तर... 'रेरे' - अर्थात 'रेषेवरची अक्षरे' - या दिवाळीत पुन्हा येतो आहे!
आम्ही ब्लॉग्सची याद…

रेषेवरची अक्षरे २००८

Image
'रेषेवरची अक्षरे २००८' ब्लॉग आवृत्तीत उपलब्ध नाही. अंकाची पीडीएफ आवृत्ती तुम्ही इथून उतरवून घेऊ शकता.

***

माणसं लिहीत होती. भाषा मरत असताना, संस्कृतीला धोका असताना, ब्रेनड्रेन होत असताना, साहित्यिक नियतकालिकं माना टाकत असताना माणसं लिहीत आलीयेत. माणसं लिहितायत.  अजूनही. पायांखालची माती आणि खिशातली चलनं बदलत गेली. छपाईची माध्यमं आणि मक्तेदार्‍या बदलत गेल्या. लिखाणाची भाषा कात टाकत गेली. लांबी अधिकाधिक आटत गेली. तरीही माणसं लिहितायत. नव्या दमानं. अजूनही. प्रेम, प्रेमभंग, पाऊस. नॉस्टाल्जिया, स्वदेस. कंटाळा, स्टॅग्नेशन. पुन्हा प्रेम. न चुकता पडणारी तीच ती भव्यदिव्य स्वप्नंबिप्नं. त्यांचे तेच ते माती खायला लावणारे अपेक्षित शेवट. आणि याच चिखलामातीतून रसरशीतपणे वर येणारी काही जिवंत झाडं हिरवीगार

पहिलंवहिलं संपादकीय

ब्लॉग ही संज्ञा अस्तित्त्वात येऊन ती प्रसिद्ध होण्याला दशकाहून अधिक काळ लोटला. जसजशी आंतरजालाशी आपली ओळख वाढत गेली तसतशी ती मराठी भाषिकांतसुद्धा प्रसिद्ध होत गेली. आंतरजालावर ब्लॉग होस्ट करण्यासाठी, देवनागरीमधून लिहिण्यासाठी व ब्लॉगवर प्रसिद्ध होणार्‍या लेखांची तात्काळ सूचना देण्यासाठी दिवसागणिक उपलब्ध होणार‍्या विनामूल्य सुविधांमुळे ह्या माध्यमाचा प्रसार वेगाने होत आहे व होत राहील. मराठीत लेखन करणार्‍या ब्लॉगरपैकी अनेकांनी ब्लॉगवर वैयक्तिक अनुभवकथन करता करता साहित्यिक पातळीवर जाणारं वैविध्यपूर्ण लिखाण केलं आहे. या लेखनातील निवडक पंचवीस नोंदींचे संकलन करून येत्या दिवाळीच्या निमित्ताने ते जालावर प्रकाशित करण्याचं आम्ही ठरविलं. आम्ही वाचलेल्या ब्लॉगपैकी आम्हांला आवडलेली, आमच्या स्मरणात राहिलेली ही काही...रेषेवरची अक्षरे! ऑनलाईन असणं नित्याचं असणार्‍या ब्लॉगशी परिचितांना हे संकलन पुनर्भेटीचा आनंद देईल. जे ब्लॉगशी अनभिज्ञ आहेत, त्यांच्यापर्यंत हे संचित पोहोचेल व त्यांनाही आनंद देईल अशी आशा आहे.

आजवरच्या मराठी ब्लॉग पोस्ट्सपैकी सर्वोत्तम काही पोस्ट्स एकत्र करून प्रकाशित केली जावीत, हा एकमेव…

रेषेवरची अक्षरे २००९

Image
'रेषेवरची अक्षरे २००९'ची पीडीएफ आवृत्ती तुम्ही इथून उतरवून घेऊ शकता.

*** 'रेषेवरची अक्षरे'चा दुसरा अंक आपल्यापुढे ठेवताना आम्हांला अतिशय आनंद होत आहे. मराठी ब्लॉगविश्वातील उत्तम प्रतीचं लेखन वेचून ते दिवाळीच्या निमित्ताने प्रसिद्ध करण्याचा पहिला प्रयत्न आम्ही मागच्या वर्षी केला. आमच्या जराही न ओसरलेल्या उत्साहाचं भांडवल व ह्या उपक्रमातून मिळणाऱ्या आनंदाचं लालूच ह्या दोन गोष्टी हा उपक्रम यंदाही सुरू ठेवण्यास पुरेशा ठरल्या. गेल्या वर्षीच्या अंकाबद्दल ब्लॉगविश्वातील व ब्लॉगविश्वाबाहेरील वाचकांकडून आलेले अभिप्राय उत्साहवर्धक व प्रोत्साहनपर ठरले. त्याच पाठबळावर ’रेषेवरची अक्षरे’चा दुसरा अंक आम्ही आपल्यापुढे ठेवत आहोत. सप्टेंबर २००८ ते जुलै २००९ ह्या कालावधीत प्रकाशित झालेल्या ब्लॉगनोंदींचा विचार आम्ही प्रस्तुत अंकासाठी केला व त्यांतून आमच्या दृष्टीने सर्वोत्कृष्ट अशा वीस नोंदी आम्ही यंदाच्या संकलनात समाविष्ट केल्या आहेत. ब्लॉग व नोंदी ह्यांच्या निवडीचे निकष आम्ही गेल्या वर्षीच्या अंकात सविस्तर विशद केले होते. यंदाही ते निकष आम्ही शक्य तेवढ्या काटेकोरपणे पाळले आहेत. गतवर्षीप्र…

रेषेवरची अक्षरे २०१०

Image
'रेषेवरची अक्षरे २०१०'ची पीडीएफ आवृत्ती तुम्ही इथूनउतरवून घेऊ शकता.

***

आम्ही लिहितोच आहोत

पैसाच्या खांबाला टेकून किंवा गणपत वाण्याच्या बिडी बंडलाला फुंकून मुक्तपणे कधी आणि कधी प्रमाणबद्ध आकृतिबंधात. इरेस पडलों जर बच्चमजी तर आम्ही मोरूच्या बोरूनेही लिहिले असते किंवा कमळाच्या सचित्र पानांवरही.

गणिताच्या वहीत मागच्या पानांवर आम्ही लिहीत होतो आणि लिहीत होतो कोसळणार्‍या पावसात काचेच्या तावदानावर उन्मनीपणे. आज विदेशी कळ-फलकावर मातृभाषेच्या पाऊलखुणा शोधत आम्ही लिहितोच आहोत.

पण नंतर असेच झाले अट्टल कलावंताचे होते तसेच झाले प्रश्नचिन्हांनी फेर धरले आमचेच शब्द गर्गरा फिरले.

अप्रकट विचार तरंगासाठी असतातच का नेमके शब्द? आणि या सांकेतिक चिन्हांतून खरंच का हो होते अर्थबांधणी? शब्दांवर शब्द रचत आमचाच अक्षर समुच्चय तेवढा भद्र

आणि जन्म-मृत्यूचे दाखले, वाण्याची सामानाची यादी, पिवळ्या पडत चाललेल्या वर्तमानपत्रातल्या रद्दी बातम्या - अहमद घर बघ कमळ बस

रेषेवरची अक्षरे २०११

Image
'रेषेवरची अक्षरे २०११'ची पीडीएफ आवृत्ती तुम्ही इथूनउतरवून घेऊ शकता.*** तुतारीच्या शोधात...सालाबादप्रमाणे 'रेषेवरची अक्षरे'चा अंक ह्याही दिवाळीला आपल्यासमोर हजर आहे. मागल्या वर्षात काय झालं? काही ब्लॉग आले, काही ब्लॉग गेले. काही तरले, काही बुडाले.काही मंदावले. काही सुस्तावले.काही दौडले. काही सुटलेच. काही आपले चालले नि काही दुसर्‍यांनीच चालवायला घेतले! त्यांना आपण शुभेच्छा देऊ. चालणार्‍यांना प्रोत्साहन देऊ.सुटलेच आहेत त्यांना सोडून देऊ. दौडणार्‍यांना दौडू देऊ.सुस्तावल्यांना गदगदा हलवू. मंदावल्यांना दमदाटी करून लिहितं करू. बुडलेल्यांना तरलेल्यांनी वंदन करावे. आलेल्यांनी गेलेल्यांच्या रिकाम्या जागा भराव्यात. हे सगळं झालं की कशी ब्लॉगविश्वाची अनुदिनी मागल्या पानावरून पुढे चालू. काही नवं नाही नि काही जुनंही नाही. पण आम्ही एक तुतारी शोधत राहणार. जमेल तसं नवं शोधत राहणार, करत राहणार नि तुम्हांला सारखं तसं सांगत राहणार.

पुढे वाचा...

अनुक्रमणिका प्रस्तावना

संकलित विभाग

०१. मास्तरांच्या नसण्याचं ऊन - ज्ञानदा देशपांडे ०२. भय इथले संपत नाही... - मेघना भुस्कुटे ०३. शब्द - राज ०४. ब्लाइंड डे…