Posts

Showing posts from November, 2010

प्रस्तावना

‘मराठी ब्लॉग व साहित्य’ अशा ढोबळ चौकटीत काम करणार्‍या ‘रेषेवरची अक्षरे’चं हे तिसरं वर्ष. ही ढोबळ चौकट सुस्पष्ट करण्याचा प्रामाणिक प्रयत्न आम्ही पहिल्या अंकाच्या (वर्ष २००८) प्रस्तावनेमध्ये केला होता. आम्ही त्यात म्हटलं होतं, की आजवरच्या मराठी ब्लॉगनोंदींपैकी काही सर्वोत्तम नोंदी एकत्र करून प्रकाशित केल्या जाव्यात, हा एकमेव हेतू ह्या संकलनाच्या मूळ कल्पनेमागे आहे. हे करताना लेखन पूर्णतः मूळ लेखकाचं असण्यापासून काही विषयांवरील नोंदी वगळण्यापर्यंत काही निकषदेखील आम्ही ठरवले होते. ब्लॉगनोंदींना असणार्‍या वैयक्तिकतेच्या अपरिहार्य स्पर्शाची दखल घेतानाच त्यापल्याड जाऊन व्यक्ती-स्थळ-काल ह्यांच्या मर्यादा ओलांडू शकेल अशाच लेखनाचा विचार आम्ही प्रामुख्याने करत आलो आहोत. आम्ही ठरवलेले निकष, स्वत:वर संपादक म्हणून घातलेली बंधनं, आपल्या वैयक्तिक आवडीनिवडी एका मर्यादेपलीकडे डोकावू नयेत म्हणून केलेला अट्टाहास, आणि संपूर्ण वर्षभर मराठी ब्लॉगविश्वातील लेखनाची आपापसांत केलेली चर्चा व त्या मंथनातून आपल्या उपक्रमाबाबत आमच्या विचारांत येत गेलेला नेमकेपणा ह्या सर्वांमधून आम्ही लेखनाच्या दर्ज्याचं परिमाण अधि…

माझ्या प्रियकराची प्रेयसी

ती होय, ती माझ्या प्रियकराची प्रेयसी. होय होय, प्रेयसीच. तिच्याच नसण्याचा गंध आमच्या रोमॅण्टिक रात्रीला. तिच्याच हसण्याचे बंध आमच्यातल्या मॅच्युअर्ड मैत्रीला. छे! जेलसी? काहीही काय! तुमचा काहीतरी गैरसमज होतोय. ती माझ्या प्रियकराची प्रेयसी! बस.
---
तो कविता लिहून वहीचं पान उलटून टाकतो. पण कविता अजून संपलेली नाही, हे त्याला पक्कं ठाऊक आहे. तसा तो शब्दाचा पक्का. म्हणजे वचन पाळणारा वगैरे भंपक अर्थानं नव्हे. शब्दाचा पक्का, म्हणजे पक्का लेखक. कविता लिहिणं थांबलं, म्हणजे कविता संपत नाही. ती आपल्यापासून पुरती तुटावी लागते, हे त्याला पक्कं ठाऊक. तर अजून कविता संपलेली नाही. संपेपर्यंत चिंता नाही. संपेपर्यंत सुटका नाही. ओव्हर ऍण्ड आउट. बॅक टू आयुष्य.
तर तशा त्याला बघून काकू नेहमी खुशालतात. ’तुझी मैत्रीण गेलीय बाहेर, पण माझ्याशी मार की गप्पा,’ असं म्हणून नव्या पुस्तकांवर वगैरे त्याला यथास्थित पकवतात. पण परवा ’काकू, पोरीचं शिक्षण झालं आणि ती ऑलरेडी वयात आलीय म्हटल्यावर लग्न करून द्यायलाच हवं का लगेच,’ असं त्यानं काहीश्या बेसावधपणे विचारलं, तेव्हा ’हो. हवंच’ हे त्यांचं उत्तर आणि ’हवंच’नंतरचा ठळक ट…

आरं गोयिंदा रं गोपाला

थोडंसं हरवल्यासारखं वाटतंय कालपासून. मित्रांचे "गोविंदा आला रे..." इथपासून ते "श्रीकृष्ण गोविंद हरे मुरारे.."पर्यंतचे जीटॉकचे स्टेटस मनाला हुरहुर लावत आहेत. एरव्ही "हॅप्पी जन्माष्टमी"सारख्या विनाकारण आंग्ळाललेल्या ओळी ऑरकुटच्या खरडवहीत पाहून डोकं सणकलं असतं. पण आता तसं काहीच वाटत नाहीये. जे काही लिहिलं आहे त्यामागची भावना महत्त्वाची एव्हढंच जाणवत आहे. मनात कुठेतरी खोलवर आवाज येतोय...
आरं गोयिंदा रं गोपाला येस्वदेच्या तान्या बाला
आज उपास. उद्या धयांडी. लय मजा येईल. मी तं बाबा आगदी मदल्या सुट्टीतच पलुन आलो शालेतना. मं त्यात काय झाला. सगली पोरा आली. पन च्यायला घरची मानसा पन आशी हायेत ना. आदी शालेतना पलुन आलो म्हनून शिया दिलं आनि आता म्हनतात काय उपास काय संद्याकाली हाय. आता आलाच हायेस तं वाईच ढॉराना फिरवून आन. मया आनि दिन्याला कदीच सांगत नाय. कदीपन मनाच सांगतात. का तं मी म्हॉटा पॉरगा हाय म्हनून. मी म्हॉटा आनि त्ये काय बारीक हायेत काय. मया फकस्त येक वर्शानी बारीक आनि दिन्या दोन वर्शानी. आनि परत काय झाला का मनाच वराडतात. त्या दॉगाना कायीच बोलत नाय. जावदे. न्ह…

रेघांमागून

केस पिंजारलेले ते दोघं-चौघं (माड) घाईनं आंघोळी उरकून घेतात कुंपणाशी राखणीला बसलेली म्हातारी (भिंत) हिरवं लुसलुशीत इरलं अंगभर ओढून घेते. फाटकाशी पाठीत कुबड काढून ओणावलेला तो (प्राजक्त) उभ्याउभ्याच आळस दिल्यासारखा करतो ओल्या रस्त्याच्या कडेला फतकल मारून बसलेली फुलवाली (कोरांटी) आपली मळकट छत्री झटकते ... पागोळ्य़ांतून मारलेल्या उभ्या रेघांमागून हे सगळं बघत मी दारात उभा असतो आणि माझं मन एखाद्या वांड मुलासारखं प्रत्येक थेंबात उड्या मारून पाणी उडवत राहतं ... जेव्हा श्रावण माझ्या घरी पाहुणा म्हणून येतो.
- प्रसाद बोकील
(http://prasadik.blogspot.com/2009/09/blog-post_14.html)

प्रतिनिधी

रेन ट्रीच्या झाडांवर लांबून पाहताना लुकलुकणार्‍या दिव्यांसारखी दिसणारी तुर्रेदार फुलं ऐटीत झाडांच्या टोकांवर पाणदिव्यांसारखी तरंगत असल्याचा भास होतो... शिरीषाच्या झाडाची एक कमाल वाटते मला, मंद रंगाच्या गुलाबी झुपक्यांनिशी त्याच्या वेंधाळ फांद्या वार्‍यानिशी हलतात, तेव्हा कुठे त्याची फुलं पटकन नजरेत येतात. एरवी आकर्षून घेणारा रंग, पाकळ्या, असा अलंकारिक जामानिमा नसला तरी शिरीषफुलांचं असणं निव्वळ आवडतं. साने गुरुजींच्या बालकथांपैकी एका पुस्तकात शिरीषाच्या फुलांचा एक छान संदर्भ होता. तेव्हापासून आजतागायत शिरीषाच्या फुलांचं आकर्षण तस्संच आहे.
त्याच्या सावलीतच बसलेल्या असतात त्या दोघी.
भुर्याय रंगाचा पिनोफर आणि त्यात त्याहून जरा फिक्कट शर्ट, तोही निळीच्या रंगाने निळकट झालेला. निळसर-मळकट अशीच झाक आहे त्या रंगात. त्यांच्या रंगात बेमालूम मिसळून गेलेली. भुरकट केसांच्या घट्ट वेण्यांना काळ्या रिबिनी आणि फुलपाखरी पेड. एक जराशी सावळी, दुसरी गव्हाळ. भेळेच्या पुडक्यात एकच ओलसर पुरी बुडवून खात - खिदळत त्यांची दुपार सटकते.
एकाच शाळेतल्या-आळीतल्या मैत्रिणी. दोघी शाळा सुटल्यानंतर ठरावीक घरातली दुपारची क…

केवळ दु:खच

गर्द तमातून पुढ्यात येते अंधुक धुसर धुरकट काही माग तयाचा शोधू जाता परि ते हाती गवसत नाही
अदृश्यातून खुणावते ते सतत निरंतर हाका देते अनाकार भेसूर काहीसे खोल तळाशी जन्मा येते
गहिरा अनवट गोफ तयाचा हलके हलके आणिक पिळते अगम्य वाटा अतर्क्य भविष्ये ज्यातून केवळ दु:खच गळते
- क्षिप्रा
(http://kshiprasuniverse.blogspot.com/2009/10/blog-post.html)

आम्ही गडकरी

"सकाळी साडे-चारला तयार राहावे," असा हाय-कमांडचा आदेश आल्यापासून जराशी उत्सुकता होतीच, पण सकाळी सॅम्या आणि राखुंड्या आपापल्या जांभया आवरीत मलाच विचारायला लागले – ’कुठे जायचे?’ करून, तेव्हा तर ती आणखीनच वाढली. असा प्लॅन कुणाला आधीच नाही सांगितला की आपले महत्व वाढते, असे वाटते का काय या माकडाला? असू देत बुवा… पाचच मिनिटात पहाटेच्या शांततेला चरे पाडत आपली बायको दामटवत के.डी हजर झाला. कुठल्यातरी चांगल्या स्वप्नातून उठून यायला लागलं असलं पाहिजे त्याला, आपण काहीतरी गौप्यस्फ़ोट करणार आहोत हे देखील विसरला तो. गाडी माझ्याकडे देऊन स्वप्न कंटीन्यू करत तो पिलीयनवर खुशाल पेंगायला लागला, तेव्हा गाडी सुरिइ करत अजून सुषुम्नावस्थेत असलेल्या के.डी ला विचारले, "कुठे घ्यायची हे सांगणार आहेस की..." "मळवलीला घे-लोहगडला जायचेय." "जी हुजूर." गाडी माझ्या हातात मिळाल्यावर तो नारायणपेठेला १८० चकरा मार म्हणाला असता तरी मी मारल्या असत्या.
के.डी ची बॉक्सर पळवणं हा माझ्या आवडीचा भाग आहे. सॅम्या आणि राखुंड्या पल्सारवर होते. ही गाडी मला कधी झेपली नाही. मला खालून वरपर्यंत मोजून…

इस शहर में ना अपना ठिकाना रहा

तो. त्याने खांद्याला सॅक अडकवली. दाराला कुलूप लावलं. उरलेल्या दोन जड बॅगा हातात घेतल्या आणि खाली उतरला. खालच्या मजल्यावरच्या कुलकर्णी काकूंकडे किल्ल्या दिल्या. काकू अगदी मनापासून हसल्या आणि त्याला म्हणाल्या, "येत जा हो अधूनमधून... घर नाही असं समजू नको, सरळ आमच्याकडे यायचं. हक्काने ये हो." बिल्डींगमधून बाहेर पडताना त्याला हसू आलं. गेल्या २ वर्षात, तो इथे आल्यापासून एकदाही काकू इतकं हसून बोलल्या नव्हत्या त्याच्याशी. पद्धत म्हणून किती गोष्टी अश्याच करतो आपण. काकू म्हणाल्या, "ये"… तो म्हणाला, "येईन". त्याला हे मनात पक्कं ठाऊक होतं... हे शहर परत नाहीच आणि ही बिल्डिंग त्याहून नाही. आता इथे कशाला परत यायचं?
गल्लीच्या टोकावरच्या देवळाबाहेर तो थांबला. हा देव नवसाला पावतो म्हणतात, पण ह्या देवाकडे त्याने कधीच काही मागितलं नव्हतं, ह्या देवाने दिलं नव्हतं. कित्ती काय झालं दोन वर्षांत. ४ सेमिस्टर्स, असंख्य प्रोजेक्ट्स, एक प्रेमप्रकरण, २ जॉब इंटरव्यूज आणि काय काय... पण ह्या देवाचा संबंध नाही आला कशाशीच! तो जेव्हा जेव्हा ह्या देवळात आला, तेव्हा तेव्हा त्याने कायम "…

आर्तव

गं,
आज निवांत बसलोय अंगणात. तू करायचीस तसा वाफाळता दुधाचा चहा घेऊन. तुझ्या लाडक्या - आपल्या लाडक्या - मातीच्या लेकरांकडे बघत.
किती वेडीयेत ती! दर वर्षी हाच खेळ खेळायचा.. उन्हाळा सरला की असंख्य रंगांत पानं रंगवून आरास मांडायची. ती पाहून आम्ही ठार वेडे होणार. मातीबाईंच्या शाळेत रोज एकसारखा हिरवा गणवेश घालून जाणारी ही पोरं शरदाच्या त्या स्नेहसंमेलनात ओळखूही येत नाहीत. आपल्याच गल्लीतल्या ह्या नेहमीच्या दोस्तांचे चेहरे अवेळीच आलेल्या रंगपंचमीला किती निराळेच दिसतात! असं मनसोक्त खेळून झालं आणि हिवाळा जवळ आला की मग अल्लद ते रंग काढून ठेवायचे.. हुडहुडी भरायला लागली, की पानांची अंगडी-टोपडी आईकडे सोपवायची आणि थंडी उघड्या अंगानं, बोडक्या माथ्यानं काढायची - कुठून सुचतं हे?
मग सावकाश वसंताची चाहूल लागली की नव्या नवरीसारखं नटायचं, नव्या भिडूबरोबर भातुकली मांडायची. ती सजवायला हजारानी फुलं फुलवायची. त्यांच्यावर ती फुलांचं नाव सांगणारी पाखरं येणार, वेडे भुंगे घोंघावणार, मधचोख्या पक्षी भिरभिरणार.. त्यात कधी पाकळ्या गळणार, कुठल्या कळ्या कोमेजणार, पानं चुरगळणार, देठं मुडपणार.. पण खुळ्या फुलांना त्याचं का…

मशिनगन मुथ्थु: लामचा आणिक जवळचा

प्रथा- मद्रासेत ग्रॅज्युएट, मुंबईत नोकरी, मद्रासेत लग्न, मुंबईत पोरं, मद्रासेत सांबार, मुंबईत वडा, मुंबई, मद्रास, मुंबई, मद्रास, मुंबई, मद्रास, मुंबईत रिटायर, मद्रासेत हर्ट, फुलस्टॉप. गीत- सोलोमन ग्रॅन्डे । बॉर्न ऑन सन्डे । डाईड ऑन सन्डे रीत- नवाला ओठ सीलबंद करणारी गोडगट्ट कॉफी, बुडाला डिंक, आध्यात्मिक चेहर्या नं फाईली रिचवणं वर्ष- चौदावे प्रगतीची दिशा- ऊर्ध्व संस्कार- बाबा वाक्यम् प्रमाणम्. साहेबाबाचं वाक्य पूर्ण होण्याआधी निदान चार वेळा "यास्स्सार" होकारार्थी मान हलली नाही तर घोर पातक नाव- मुथ्थु- यास्सार मुथ्थु
यास्सार मुथ्थुचा बायोडाटा हा असाच राहाता, पण साहेबा बरोबर त्याचे ग्रहही बदलले. नव्या साहेबांनी जुनं ते कसं चूक, सांगत भानामतीत बिब्ब्याच्या फुल्या माराव्यात तशी मुथ्थुवर फुली मारली. मुख्य डिपार्टमेन्टमधून हलवून मुथ्थुला त्यांनी सिस्टम्सवर टाकलं. क्वालिफिकेशन हेच की मुथ्थुला टाईपिंग येतं. त्याच वेळी कंपनीत ईआरपी लावायची टूम आली. आयटी कंपनीतली नुक्तीच एमबीए झालेली पोरं कोकाटे फाडफाड इंग्रजी बोलत मुथ्थुला त्याच्याच कामाची माहिती नव्यानं देऊ लागली. प्रश्नोत्तरं झाली, …

ऊन की बात...

’डी व्हिटॅमिन कमी आहे, सकाळच्या कोवळ्या उन्हात बसत जा’ असा सल्ला जाता जाता डॉक्टरनी दिला . इथे च्यायला रिकामा वेळ कोणाला आहे असं म्हणून, मी तो येता येता त्याच्याच क्लिनिकच्या डस्टबिनमधे टाकला.
रात्री नवर्‍याला गमतीत डॉक्टरच्या सल्ल्याबद्द्ल सांगायला गेले, तर तो भलताच गंभीर झाला. “तुला सांगतो , दुर्लक्ष करू नकोस ,परवा ऑफीसमधला जोश्या असाच हसता हसता गेला.”
नवरे कंपनीला अतिशय ऍबसर्ड काहीतरी बरळायची सवय असते हे ठाऊक असूनही घास घशात अडकला. आणि सर्वानुमते मी ऊन खाण्याचा ठराव पास झाला.....
उठल्यापासून सगळ्यांचं उन्हाच्या कोवळेपणावर च्रर्चासत्र सुरू झालं. "नक्की जा बरं का उन्हात," नवरयाने कामाला जाताना अर्ध्या जिन्यातून ओरडून सांगितलं.
आणि शेवटी कंटाळून मी एकदाची कुरकुरत गच्चीत गेले... गपगुमान मिंटे मोजत खुर्चीत शहाण्यासारखी बसले.
जरा डोळा लागला तो कोवळे ऊन समोर येऊन हसलं... मी म्हटलं, “आलास बाबा, तुझीच वाट पाहात होते...” जरा बाजूला आलं नि म्हणालं, “तुझं घर कोणी उन्हात बांधलं?”
[मी म्हटलं,]
“हे आवडलं मला, तुझं स्वत:ला ओळखून असणं... असलं कसलं तुझं दिवसचे दिवस दुनियेला भाजणं? बाकी …

कपडे

अंधा-या खोलीतलं जुनं कपाट ब-याच वर्षांनी उघडलं, तसे आतले अस्ताव्यस्त कपडे अनावर होत कोसळले. नकोसे झालेले, डांबून ठेवलेले वातड, खरखरीत, चुरगळलेले कसर लागून कुरतडलेले जुनाट, कुबट भपका-याने गुदमरून टाकणारे…
तेव्हापासून ठरवलंय, आता आठवणींना असं कोंडायचं नाही..
- सोनल
(http://sonalwaikul.wordpress.com/2010/03/30/%E0%A4%95%E0%A4%AA%E0%A4%A1%E0%A5%87/)

सहभोजन

सर्वांनी मिळून बाहेर जेवायला जाणे हा आमच्या घरातील अतिशय जिव्हाळ्याचा विषय आहे. "धरलं तर चावतंय, सोडलं तर पळतंय" या वाक्प्रचाराचं ते आमच्याकडलं उत्तम उदाहरण आहे. बाहेर जेवायला जाण्याच्या आमच्या ह्या कार्यक्रमात अनेक नानाविध वादांचा आणि भांडणांचा समावेश असतो. सर्वात पहिला वाद म्हणजे ’कुठे जायचं?’ हा! या विषयावर एकमत न होण्याचं कारण म्हणजे प्रत्येकाला दर वेळी वेगवेगळं काहीतरी खायचं असतं. कुणाला चायनीज, कुणाला थाळी, कुणाला सामिष, कुणाला सीझलर... एक ना दोन! आमच्या कुटुंबातल्या सगळ्यांना हवा तो पदार्थ एकाच ठिकाणी मिळू शकेल असं हॉटेल या भूतलावर अजून यायचंय. आता एकदा वाद सुरू झाला की मूळ विषय सुटायला फारसा वेळ लागत नाही. मग भूतकाळातल्या संपूर्णपणे असंबद्ध गोष्टींवर एकमेकांशी अर्धा-पाऊण तास तावातावाने भांडण होतं. इतकी बाष्फळ बडबड केल्याने सगळ्याना भूक लागते आणि मग गाडी पुन्हा मूळ विषयाकडे वळते. सरतेशेवटी त्या दिवशी ज्या व्यक्तीचा आवाज सगळ्यात मोठा निघेल त्याचं म्हणणं ऐकलं जाऊन हॉटेल निश्चित होतं. बहुतांशी वेळा तो आवाज स्त्रीवर्गापैकी कोणाचातरी असतो हे जाणकारांस वेगळे सांगायला नकोच. …

जिवाजवळच्या गोष्टीची वाटणी

भेटशील तेव्हा दिसतील तुझे़ किलकिले डोळे पापणीवरून धावणारं, डोळ्यांत न मावणारं लुटूलुटू स्वप्न : त्याच्या खोड्या, त्याचे चाळे.
बघतील आणि हसतील माझ्या डोळ्यांच्या बाहुल्या स्वप्नाचा़ ठाव सुटेल, धुबुक्‌ पडून परत उठेल बाहुल्यांवर झेप घेईल मुठी नाचवत इवल्या.
अस्सं तुझ़ं स्वप्न जर कधी आपलं झालं मोठ्ठं / खरं / खोटं होत एके दिवशी उडून गेलं तर तुला चा़लेल? तरच, भेटूच.
- गायत्री
(http://bolaacheekadhee.blogspot.com/2010_05_01_archive.html)

लिभिंग म्यान्स ह्याबिट

प्रत्येक भाषा म्हणजे एक नवीन देश किंवा प्रांत. तिथले लोक वेगळे, नियम वेगळे, रहाणी वेगळी. सुरुवातीला जुळवून घेणे खूप कठीण जाते, सारख्या चुका, सारखे गोंधळ. पण नेटाने प्रयत्न करत राहिलात तर आधी परक्या वाटणाया लोकांशी नंतर मैत्री होते. अर्थात यातही एक गंमत आहे. बर्‍याच भाषा एकमेकांच्या मैत्रिणी असतात. मैत्रिणी जशा एकमेकींच्या साड्या किंवा मेकअपच्या ११, ००० वस्तू उसन्या घेतात, तसेच या भाषा एकमेकींकडून शब्द उसने घेतात. तसे असेल तर आपले तिथले वास्तव्य जरा सुखाचे होते. एखादा ओळखीचा शब्द भेटला की जिवाभावाचा मित्र भेटल्यासारखे वाटते. "काय राव, तुम्ही इकडे कुठे?" असे त्याला विचारले की गडी खुलतो. मग त्याच्या मदतीने इतरांशी ओळखी होतात, आपले नेटवर्क वाढत जाते.
भारतातील उत्तरेकडच्या भाषांमध्ये मला बंगाली आणि पंजाबी विशेष आवडतात. बंगाली ऐकताना एखादे लहान मूल बोबडे बोलल्यासारखे वाटते. बंगालीमधून काहीही सांगितले तरी गोडच वाटेल. किंबहुना सर्वांनी जर बंगालीतून शिव्या द्यायच्या ठरवल्या तर भांडणेही कमी होतील कदाचित. "कितने शीरीं है तेरे लब केरकीब, गालियां खां के बेमजा न हुआ" असे जे गाल…

कवितेचं नामशेष होत जाणं

एकविसाव्या शतकाचं पहिलं दशक तर संपलं. कशासाठी लक्षात राहतील ही दहा वर्षं? जगाच्या स्मृतीत जसे 9/11, त्सुनामी, ओबामाची निवडणूक, डॉलीचा क्लोन राहिले - तशी कशासाठी लक्षात राहतील ही पहिली दहा वर्षं? म्हणजे उदाहरणार्थ, मराठी भाषेसाठी, मराठी साहित्यासाठी या दहा वर्षांत काय झालं? मराठी कवितेसाठी हे दशक कशासाठी लक्षात राहील? लाडक्या कवींच्या मृत्यूमुळे की मराठी कवितेच्याच नष्ट होण्याच्या प्रक्रियेमुळे?
अरुण कोलटकर, दिलीप चित्रे, अरुण काळे, भुजंग मेश्राम या कवींच्या जाण्यानंच लक्षात राहणार का गेलं दशक? की सकस मराठी कवितेच्या दुर्मीळ होत जाण्यानं?
हे सगळं मनात झरझर आलं कारण नामदेव ढसाळांचं 'निर्वाणाअगोदरची पीडा' वाचलं म्हणून. ज्यांच्या कवितेनी झोप उडवली, घसा कडजहर केला, 'छबुकलं दारिद्र्य’ ज्यांनी लिहिली, ज्यांच्या कवितेतल्या उद्रेकानं काळजात काहिली पेरली, त्या नामदेव ढसाळांनी या दशकात जी कविता लिहिलीय, ती या दशकालाच साजेशी आहे. फ्रॅगमेंटेड. ढसाळांची कविता जिथे जाऊ शकते तिथे न जाणारी. यात ढसाळांचे कित्येक तुकडे विखुरलेयत - त्यांचं आजारपण, 'विलासराव देशमुख, पतंगराव कदम, सुशीलकुमा…

एका कवीच्या डायरीतील काही तुटक नोंदी

काहीतरी येतंय बाहेर आतून... दडवून ठेवलेलं बाहेर येतं अचानक, तेव्हा मोठी गंमत वाटते आणि अजून ते दडवून ठेवावसं वाटतं आत. घेतलेला अनुभव तसाच मांडू पाहतो नागडा तेव्हा दमछाक होते प्रतिभेची. मग कित्येक आठवडे कविता नको नको वाटते. इतकं थकवून घेतल्यावर आणखी काय होणार? उपमा नको वाटतात, शब्द नको वाटतात. मग कादंबरी लिहावीशी वाटते. लिहायला बसल्यावर मात्र लिहायचा फारच कंटाळा येतो. फार म्हणजे फारच. मग कथा लिहावीशी वाटते, छोटीशी. एकदम छोटी. जगातली सर्वात छोटी कथा. आशयघन की काय असते ना तशी. पण त्याचाही भयंकर कंटाळा येतो. (ती नाहीये आता ऐकवायला म्हणून कंटाळा येतोय का आपल्याला?) पण शब्द मनात फेर घालतात. येतात. नाच-नाच नाचतात आणि निघून जातात थकून. मी त्यांना आतच ठेवतो. कागदावर धांगडधिंगा करायला आणत नाही बाहेर. मी काय त्यांचा गुलाम आहे की काय असं ते म्हणतील आणि मी त्यांना आणीन बाहेर! त्यांना म्हणावं आधी अपॉइण्टमेण्ट घ्या. मग बघू... नाहीतर बसा तसेच नाचत. मला थोडा त्रास होईल त्याचा. पण होईल त्रास आणि होईल त्याची सवय. पण तुमच्या तालावर मी नाहीच नाचणार मला आत्ता गाणं ऐकायचंय....
जैसे खुशबू नजर से झू जाए....

मिणमिण

गर्दीच्या लोंढ्याबरोबर आपोआप तो स्टेशनावर उतरला. ह्याच्याआधी अनंत वेळेला आलेले त्याप्रमाणे, का आपण असे चिलटसारखे जगतो आहोत असा विचार त्याच्या मनात आला. मग त्याने आता अगदी ताबडतोब येणारा विचारांचा ताफा रोखला आणि गर्दीत सामील होत, पाकीट आणि मोबाईल सांभाळत तो चालायला लागला. पडत्या पावलांबरोबर त्याचे विचारही लय पकडू लागले. जाऊन कोण कोण मित्रांना भेटायचे आहे हे तो ठरवू लागला. स्टेशनाबाहेर जाणार्‍या जिन्यावर खूपच माणसे एकवटली होती. आणि सगळ्यांना आधीच बाहेर पडायचा होतं. तो सावकाश गर्दीच्या कडेला उभं राहून रेटारेट करणार्‍या माणसांना पाहू लागला. एक वृद्ध जोडपं कडेकडेने पुढे सरकू पहात होतं. एका बाईने तिच्या आजारी आणि मंद मुलाला खांद्यावर घेतलं होतं आणि हतबलतेने समोरच्या माणसांकडे पहात ती उभी होती. त्याला परत उबल्यासारखं वाटायला लागलं. त्याच्या बाजूने ऑफीसहून आलेला आणि त्याच्याएवढ्याच वयाचा एक तरुण कानात हेडफोन दाबून आणि मग्रुरीने त्याला धक्का देऊन पुढे गेला. त्याला खेचून, हिसडून जरा बाचाबाची करावी असं वाटलं, पण तळवे घामेजण्यापलीकडे तो डंख फार टिकला नाही. मग फॉर्मल कपडे घातलेलं एक विवाहित जोडपं…